Alternatif çalışma modelleri

Rekabetin yeni boyutu: Alternatif çalışma modelleri

Bugünkü iş dünyasında, klasik çalışmanın dışında 9 tane alternatif çalışma modeli var.

“Yeni normal dünya düzeni”  içinde yeniden tanımlanan başarı ve rekabet üstünlüğü faktörlerini etkileyen işgücü verimliliğini, alternatif çalışma modelleri ile geliştirmek gerektiğini biliyoruz. Alternatif modellerin, çalışanlar için; iş-özel yaşam dengesini destekleyici, iş yükü dağılımını dengeleyici, motivasyon, moral ve isteği geliştirici, verimliliği artırıcı sonuçlar üretirken, organizasyonlara; çalışan morali, bağlılığı ve başarma arzusunda artış, düşük devamsızlık, yüksek çalışma temposu ve işgücü verimliliği, insan sermayesinin gelişmesi, yetenekler için cazibe merkezi olmak, çalışan devir oranında düşüş, daha düşük maliyet ile daha uzun sürelerde müşteri hizmeti sunmak ve yüksek müşteri bağlılığı geri dönüşlerini sağlaması gerekiyor.

Bunları 9 başlıkta toplamak mümkün:

  1. İş Paylaşımı

Tam zamanlı bir işin görev ve sorumluluklarının birden fazla çalışan tarafından paylaşılarak yerine getirilmesi. Yarı zamanlı çalışmadan farkını, tam zamanlı iş sözleşmesi ile çalışanların, bir süre için, azaltılmış saatlerde çalışarak, işlerini bir veya daha fazla çalışan ile paylaşması, yani bir süreliğine daha az ücrete razı olması diye özetleyebiliriz. Ekonomik kriz dönemlerinde insan sermayesini  korumak için kullanılan bir model.

  1. Kısmi Süreli Çalışma

İş Kanunu’nda kesin tanımlı bu model, 25 yıldır ülkemizde artan biçimde uygulama alanı bulmakta. Başarısı, tam ve kısmi süreli çalışanlar ve organizasyonların gereksinimlerinin rasyonel biçimde dengelenmesinden geçiyor. Aksi halde görünürde başarılı ama gerisinde verimli olmayan ve çalışan devrini yükselten bir tablo ile karşılaşmak çok olası.

  1. Sıkıştırılmış Çalışma Saatleri

Son 10 yıldır Türk İş Kanunu’nda denkleştirme esasına göre çalışma olarak tanımlanıyor. Batıdan  farklı olarak çalışan-çalıştıran müzakeresine çok açık değil ve bireysel uygulamalardan çok, toplu uygulamalara dönük ve denkleştirme sürelerinde kısıtlamalar sözkonusu.   

  1. Esnek Çalışma

Uygulamada ülkeler arasında küçük farklılıklar olmakla birlikte saat 8.00-17.00 modelinin % 50’sini haftanın bazı veya bütün iş günlerinde, farklı saatlerde çalışma olarak tanımlanabilir. Birçok nedenle ülkemizde henüz yaygın değil.

  1. Yıllık Toplam Çalışma Saati Hesabı

İş sözleşmesi ile garanti edilmiş toplam bir yıllık çalışma saatinin, çalışanın ve organizasyonun gereksinimleri doğrultusunda, bir yıla farklı çalışma haftaları olarak dağıtılması. Özellikle sezonsal değişimleri yüksek olan sektörlerde ve kriz dönemlerinde rekabet avantajı sağlıyor. Yasal düzenleme eksikleri nedeniyle yaygınlaşamıyor.

  1. Çakışan Vardiyalar Modeli

Tam ve yarım vardiyaların içiçedir. Norm kadroyu düşürmek veya aynen koruyarak organizasyonel büyümeyi sağlamak mümkün olur. Üretim ve perakendede uygulama alanı kolay ve etkili.

  1. Kademeli Emeklilik

Ülkemizde neredeyse hiç uygulaması olmayan, batıda yaygın ve son 15 yıldır yasal düzenlemeleri de bulunan bir model. Emeklilik zamanı yaklaşan çalışanların kademeli olarak çalışma sürelerinin azaltılması ve tam zamanlı emekli haline gelmeleri modeli. Organizasyonel belleğin doğru aktarımı ve bütün paydaşlarla olan ilişki bütünlüğüne yüksek katkı sağlar.

  1. Sıfır Saat Çalışma Haftası (Zero Hours Work Week) 

İngiltere’de uygulanıyor. Organizasyonun ve çalışanın birbirlerine gereksinim duyduğu ortak zamanlarda çağrı üzerine sıfır saat garantili çalışma haftası iş sözleşmesi modeli. Ülkemizdeki çağrı usulü çalışmadan en önemli farkı, garanti bir çalışma süresinin bir zaman dilimi için karşılıklı belirlenmemiş olması.

  1. Ev-Ofis Çalışması

Geleneksel ve alternatif çalışma modellerinin tümü uygulanabilir. Bu model, ayrı bir makale konusu.

 

Yazar: Gül Akçasoy

Kaynak: Yenibiris.com

Yazının orijinal metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir